Nowelizacja ustawy Prawo Atomowe
W dniu 2 sierpnia 2019 roku Prezydent podpisał nowelizację Ustawy Prawo Atomowe, która ma na celu wdrożenie do prawa krajowego przepisów Dyrektywy Rady 2013/59/Euratom. Póki co ustawa nie jest jeszcze ogłoszona, tzn. nie jest opublikowana w Dzienniku Ustaw. Ustawa została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 23 sierpnia 2019 roku. Ustawa wejdzie w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Oprócz tego Minister Zdrowia (i inni ministrowie) muszą wydać nowe rozporządzenia wykonawcze do ustawy. Poniżej zamieszczamy pobieżne informacje o wybranych zmianach, jednoczesnie zachęcając do zapoznania się z pełbym tekstem ogłoszonym w Dzienniku Ustaw (lub na stronach Sejmu).
Nowe zadania fizyka medycznego
W ślad za Dyrektywą, fizykowi medycznemu zostają przypisane nowe zadania:
Art. 33h. 3. Wykonywanie w jednostce ochrony zdrowia zadań polegających na:
1) optymalizacji ochrony radiologicznej pacjentów i innych osób poddawanych ekspozycjom medycznym, w tym na stosowaniu i wykorzystywaniu diagnostycznych poziomów referencyjnych tam, gdzie ma to zastosowanie,
2) definiowaniu kryteriów jakości urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych na potrzeby programu zapewnienia jakości, o którym mowa w art. 7 ust. 2,
3) przygotowywaniu specyfikacji technicznych urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych oraz wyborze urządzeń wymaganych do prowadzenia pomiarów w zakresie ochrony przed promieniowaniem jonizującym,
4) analizie zdarzeń obejmujących lub potencjalnie obejmujących ekspozycje niezamierzone lub narażenia przypadkowe, o których mowa w art. 33m ust. 1
– wymaga specjalistycznej wiedzy z zakresu fizyki medycznej.
W radioterapii sprawa jest prosta – za realizację tych zadań odpowiada specjalista fizyk:
4. Zadania określone w ust. 3 w zakresie radioterapii wykonuje w jednostce ochrony zdrowia specjalista w dziedzinie fizyki medycznej.
Uwaga – przez 5 lat rolę specjalisty będzie mógł pełnić specjalizant:
Art. 28. 1. W terminie 5 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy czynności przewidziane dla specjalisty w dziedzinie fizyki medycznej może wykonywać osoba będąca w trakcie specjalizacji w dziedzinie fizyka medyczna.
Fizyk medyczny w zakresie medycyny nuklearnej
W medycynie nuklearnej nowe zadania fizyka medycznego opisane w poprzednim punkcie będzie mógł też wykonywać „fizyk medyczny w zakresie medycyny nuklearnej”. Jest to ktoś, kto ma odpowiednie wykształcenie, staż pracy, i odbył część specjalizacji lub kurs CMKP:
Art. 33h. 7. Zadania określone w ust. 3 w zakresie medycyny nuklearnej wykonuje w jednostce ochrony zdrowia specjalista w dziedzinie fizyki medycznej lub osoba dopuszczona przez kierownika jednostki ochrony zdrowia do wykonywania tych zadań, zwana dalej „fizykiem medycznym w zakresie medycyny nuklearnej”.
Art. 33h. 8. Kierownik jednostki ochrony zdrowia może dopuścić do wykonywania zadań określonych w ust. 3 fizyka medycznego w zakresie medycyny nuklearnej, który:
1) posiada tytuł zawodowy magistra lub równorzędny uzyskany po ukończeniu studiów na kierunku fizyki, biofizyki, fizyki medycznej, fizyki technicznej lub inżynierii biomedycznej oraz
2) wykonywał nie krócej niż 2 lata w okresie ostatnich 3 lat czynności zawodowe w dziedzinie medycyny nuklearnej, oraz
3) ukończył:
a) kurs fizyka medycznego w zakresie medycyny nuklearnej, zgodny z programem opracowanym przez Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego w porozumieniu z konsultantem krajowym w dziedzinie fizyki medycznej oraz konsultantem krajowym w dziedzinie medycyny nuklearnej, lub
b) moduł ogólny i moduł z medycyny nuklearnej, zgodne z programem szkolenia specjalizacyjnego prowadzonego przez jednostkę posiadającą akredytację do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie fizyki medycznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia.
CMKP dopiero opracuje program takiego kursu (w ciągu 6 miesięcy od wejścia ustawy). Z kolei odnośnie specjalizacji, zapis „moduł ogólny i moduł z medycyny nuklearnej” dotyczy modułów najnowszego programu specjalizacji, zatwierdzonego 21 marca 2019 roku.
Przez 5 lat rolę fizyka medycznego w zakresie medycyny nuklearnej będzie mógł pełnić po prostu magister:
Art. 28. 2. W terminie 5 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w jednostce ochrony zdrowia prowadzącej działalność z zakresu rentgenodiagnostyki, radiologii zabiegowej lub medycyny nuklearnej zadania, o których mowa w art. 33h ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, może w tym zakresie wykonywać również zatrudniona w tej jednostce ochrony zdrowia osoba, która ukończyła studia II stopnia albo jednolite studia magisterskie, na kierunku fizyka, biofizyka, fizyka medyczna, fizyka techniczna lub inżynieria biomedyczna.
Fizyk medyczny w zakresie rentgenodiagnostyki i radiologii zabiegowej
W rentgenodiagnostyce i radiologii zabiegowej nowe zadania fizyka medycznego będzie mógł też wykonywać „fizyk medyczny w zakresie rentgenodiagnostyki lub radiologii zabiegowej”. Zapisy są analogiczne jak dla medycyny nuklearnej (kurs CMKP w zakresie rentgenodiagnostyki i radiologii zabiegowej, lub część specjalizacji - moduł ogólny i moduł z diagnostyki obrazowej). Istotną różnicę stanowi ten punkt:
11. Przepisu ust. 9 nie stosuje się do jednostki ochrony zdrowia, jeżeli z dokumentacji żadnej procedury szczegółowej, na podstawie której w jednostce ochrony zdrowia są wykonywane badania diagnostyczne lub zabiegi, nie wynika, że badanie diagnostyczne lub zabieg wiąże się albo może się wiązać z istotnym z punktu widzenia ochrony radiologicznej narażeniem pacjenta.
Nie w każdym ośrodku będzie więc potrzebny fizyk medyczny w zakresie rentgenodiagnostyki lub radiologii zabiegowej.
Podobnie jak w medycynie nuklearnej, przez 5 lat rolę fizyka medycznego w zakresie rentgenodiagnostyki lub radiologii zabiegowej będzie mógł pełnić po prostu magister:
Art. 28. 2. W terminie 5 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w jednostce ochrony zdrowia prowadzącej działalność z zakresu rentgenodiagnostyki, radiologii zabiegowej lub medycyny nuklearnej zadania, o których mowa w art. 33h ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, może w tym zakresie wykonywać również zatrudniona w tej jednostce ochrony zdrowia osoba, która ukończyła studia II stopnia albo jednolite studia magisterskie, na kierunku fizyka, biofizyka, fizyka medyczna, fizyka techniczna lub inżynieria biomedyczna.
Testy eksploatacyjne
Zasady wykonywania testów eksploatacyjnych pozostają z grubsza bez zmian (Art. 33l.). Testy eksploatacyjne w radioterapii oraz testy specjalistyczne w rentgenodiagnostyce, radiologii zabiegowej i medycyny nuklearnej nadal mają być wykonywane przez podmiot posiadający akredytację lub specjalistę w dziedzinie fizyki medycznej lub specjalistę w dziedzinie inżynierii medycznej, zatrudnionych w jednostce ochrony zdrowia, w której są wykonywane testy (lub kogoś upoważnionego, pod nadzorem tegoż specjalisty).
Uwaga – przez 5 lat zamiast specjalisty będzie to mógł być specjalizant:
Art. 28. 1. W terminie 5 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy czynności przewidziane dla specjalisty w dziedzinie fizyki medycznej może wykonywać osoba będąca w trakcie specjalizacji w dziedzinie fizyka medyczna.
W przypadku wykonywania testów w radioterapii lub testów specjalistycznnych przez specjalistę nadal konieczne mają być badania porównawcze, przy czym tym razem są one sensowniej opisane – wiadomo, że chodzi o „porównanie uzyskanych wyników z wynikami testów wykonanych na tym samym urządzeniu przez specjalistów z innej jednostki ochrony zdrowia”.
Podczas prac nad projektem ustawy proponowano, żeby testy specjalistyczne w rentgenodiagnostyce, radiologii zabiegowej i medycyny nuklearnej mógł wykonywać nie tylko specjalista, ale i fizyk medyczny w zakresie rentgenodiagnostyki i radiologii zabiegowej lub medycyny nuklearnej. Tak się jednak nie stało.
Szkolenie z ochrony radiologicznej pacjenta
Art. 33n. 1. Osoba wykonująca badania diagnostyczne, zabiegi lub leczenie, z zastosowaniem promieniowania jonizującego, a także osoba nadzorująca ich wykonywanie, są obowiązani do stałego podnoszenia swoich kwalifikacji z zakresu ochrony radiologicznej pacjenta.
Poprzednio w tym miejscu był zapis o konieczności odbycia kursu z ochrony radiologicznej pacjenta. Obecnie będzie należało zdobyć co najmniej 20 punktów szkoleniowych w ciągu kolejnych 5 lat. Szkolenie z ochrony radiologicznej pacjenta automatycznie daje te 20 punktów, ale będzie je też można zdobywać m.in. przez uczestnictwo w innych szkoleniach, kongresach, wygłaszanie wykładów.
Audyty kliniczne
Raport z przeprowadzonego audytu klinicznego wewnętrznego ma być przekazywany właściwej komisji procedur i audytów, która z kolei ma przesyłać jego kopię do KCOR. KCOR ma się też zajmować obsługą klinicznych audytów zewnętrznych od strony organizacyjnej.
Stomatologia wewnątrzustna i densytometria kostna
Pojawiają się ułatwienia dla jednostek mających aparaty służące jedynie do stomatologicznych zdjęć wewnątrzustnych lub do densytometrii kostnej, np. brak konieczności zatrudniania inspektora ochrony radiologicznej (Art. 6. ust. 5a) i niepodleganie klinicznym audytom zewnetrznym (Art. 33u. ust. 2).
Nowe rozporządzenia
W ślad za nową ustawą muszą pójść nowe rozporządzenia. Obecnie mamy m.in. rozporządzenie „w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej”, do którego wepchnięte są m.in. zasady bezpiecznego stosowania promieniowania, referencyjne poziomy dawek, testy eksploatacyjne i kilka innych rzeczy. Najprawdopodobniej każdy z tych tematów znajdzie się w osobnym rozporządzeniu do nowego Prawa Atomowego.
Okres przejściowy na fizyka medycznego!
Na koniec jeszcze raz, bo to ważne:
Art. 28. 1. W terminie 5 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy czynności przewidziane dla specjalisty w dziedzinie fizyki medycznej może wykonywać osoba będąca w trakcie specjalizacji w dziedzinie fizyka medyczna.
Przez 5 lat zamiast specjalisty może być specjalizant.
Art. 28. 2. W terminie 5 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w jednostce ochrony zdrowia prowadzącej działalność z zakresu rentgenodiagnostyki, radiologii zabiegowej lub medycyny nuklearnej zadania, o których mowa w art. 33h ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, może w tym zakresie wykonywać również zatrudniona w tej jednostce ochrony zdrowia osoba, która ukończyła studia II stopnia albo jednolite studia magisterskie, na kierunku fizyka, biofizyka, fizyka medyczna, fizyka techniczna lub inżynieria biomedyczna.
Przez 5 lat zamiast fizyka medycznego w zakresie rentgenodiagnostyki i radiologii zabiegowej lub medycyny nuklearnej – magister.